کاروانسرا و کُتل های معروف راه شاهی از بوشهر تا شیراز

از کاروانسرهای چغادک، احمدی، برازجان و راهدارخانه روستای راهدار و پاسگاه قراول خانه و کاروانسرای دالکی و چشم انداز اُمخک و کُتل فلفلی و ایست بازرسی نمازگاه و پل مشیر و‌ کُتل مِلو و پوزه مرغ سیاه و روستای داغونی و ادامه راه شاهی مسیر بوشهر - شیراز فراوان در دایره المعارف بنکوی کمندی و قشقایی های مقیم این بلوک ها سخن شنیده ایم.

اما آنچه در مسیر حرکت قشقایی های مقیم این بلوک و بنکوی کمندی نمود بیشتری دارد مسیرهای ذیل است : 

*قهوه خانه چرون*
مسافران و ب ویژه عشایر _ با توجه ب زندگی عشایری آن دوران _ پس از گذشتن از روستای داغونی‌ (کنار تخته فعلی) به روستای چرون می رسیدند. 
چرون، نام روستایی که به آن «چروم» هم می گویند. در این مکان قهوخانه ای بود که توسط شخصی به نام فرج مدیریت می شد و به «قهوخانه عام فرج» معروف بود.

*روستای رودک:*

رودک در لغت نامه کمندی نشین گاه خاصی دارد..پر گوشتی و رودک گرمسیر بنکوی کمندی محسوب میشود.مسافران پس از صرفِ غذا در قهوخانه عام فرج به مسیر خود ادامه می دادند تا روستای رودک برسند.
روستای رودک در کنار رودخانه ای واقع شده بود و راه شاهی از آن می گذشت. 
روستای رودک، گردنه ی سختی دارد  که به آن «کُتل رودک»  می گفتند.این مسیر در حاضر نیز ب قوت خود باقی است سالیان سال عشایر ایل رو از این مسیر قشلاق و ییلاق می کنند.

*کُتل کمارج:*
عشایر و مسافران پس از عبور از کُتل رودک به بالای کوهی در غرب کمارج امروزی می رسیدند و از آن جا وارد کمارج مشایخ «ده کهنه سابق» می شدند. 
در این روستا کاروانسرایی وجود داشت که مربوط به عهد زندیه بود. آن کاروانسرا همچنان موجود است.

*کُتل تنگ ترکان:*
کاروان پس از کمارج باید از «کُتل تنگ ترکان» می گذشت.امروزه این کُتل به علت احداث جاده بوشهر - شیراز تخریب شده است . 

*تنگ چوگان:*
راه شاهی پس از عبور از تنگ ترکان، به سمت تنگ چوگان نمی رفت بلکه نرسیده به آن، از کنار رودخانه شاپور می گذشت و به کازرون می رفت. 
در نزدیکی کازرون محلی خوش آب و هوایی به نام «بِرکِتَک» بود.حوالی دانشگاه آزاد فعلی کازرون ...

در بِرکِتَک جوی آبی گوارا و درختان سرسبز و قهوه خانه ای که وجود داشت، محل مناسبی برای استراحت و زدودن گرد و غبار مسافران بود.
 (بِرکِتَک یعنی برکت کوچک).

*روستای پل آبگینه:*
مسافران پس از استراحت در بِرکِتَک،  به سمت «پُل آبگینه» حرکت می کردند.عده ای از خانواده های بنکوی کمندی در این روستا ساکن و امروز۶در این منطقه زندگی میکنن.

*کُتل دختر ، میان کُتل و کُتل پیرزن:*
نخستین گردنه ی پس از روستای پل آبگینه «کُتل دختر» نام داشت.عشایر  پس از عبور از کُتل دختر به محلی به نام «میان کُتل» می رسیدند. این مکان پوشیده از جنگلِ بلوط و بادام کوهی بود و کاروانسرا داشت.

 بومی‌های منطقه، کاروانسرای میان کُتل را به نام «کاروانسرای شاه عباسی» می‌شناسند که اشاره به کاروانسراهایی دارد که شاه عباس صفوی در سراسر کشور ساخته بود.

عشایر ایل رو  پس از عبور از «میان کُتل» به «کُتل پیرزن» می رسیدند که دارای گردنه های بسیار سخت و پُر پیچ و خَم بود.

 در وجه تسمیه کُتل پیرزن گفته اند که اعراب پس از فتح کازرون از همین راه عازم شیراز شدند وقتی به این کُتل صعب العبور رسیدند آن را «عقیلته العجوز» نامیدند یعنی «گردنه یسختی ها». ولی در گویش محلی به این گردنه، کُتل پیرزن می گویند چون یکی از معانی عجوز، «پیرزن» است. بر همین اساس گردنه ی کوچک تر را «کُتل دختر» نامیدند.در محل کُتل پیرزن کاروانسرایی وجود داشت که شاه عباس صفوی آن را بنا کرده بود.

*پیر بِنِکی یا پیر کُل خُنگی:*
کاروانیان پس از استراحت در کاروانسرای کُتل پیرزن، به محلی موسوم به پیر بِنِکی یا پیر کُل خُنگی می رسیدند.در اینجا بقعه ای بود که در گُنبد گچی آن درخت «بِنه» سبز شده بود.

 ویژگی این بقعه، رویش درخت بنه بر بالای بام و گنبد آن است در حالیکه وقتی به درون بقعه وارد می شوند هیچ اثری از تنه درخت دیده نمی شود.این بقعه در باور افراد بومی، آرامگاه خواجه عبداله انصاری می باشد. 

*گِلو خواجه ای:*
مسافران وقتی سرازیری «گِلو خواجه ای» را پشت سر می گذاشتند وارد «دشت ارژن» می شدند و از آنجا به سمت رودخانه قره آغاج می رفتند. 

*پُل قره آغاج:*
پل قره قاج از نوستالوژی های بنکوی کمندی ب حساب می آید..سالها در جوار مراتع دره گامیران و کوه بیل آب احشام بنکوی کمندی را تامین کرده است. طبیعت زیبای «دشت ارژن» و «پُل قره آغاج» چشم انداز زیبایی داشت و مسافران پس از دیدن آن همه مناظر زیبا به خان زنیان
 می رسیدند.پُل قره آغاج مربوط به دوران قاجار است .

*خان زنیان:*
خان زنیان در حال حاضر محل سکونت تعدادی از خانوارهای بنکوی کمندی است.در خان زنیان کاروانسرایی وجود داشت که در زمان قاجار ساخته شده بود. این کاروانسرا مکانی دلنشین و خوش آب و هوایی برای استراحت مسافران بود. آثار آن کاروانسرا همچنان موجود است.

*کفه کارد تیز کُنَک و راهدار خانه شیراز:*
مسافران پس از عبور از رودخانه قره آغاج و پشت سر گذاشتن خان زنیان به «کِفه کارد تیز کُنَک» می رسیدند. در این کفه به مسیر خود ادامه می دادند تا به «راهدار خانه شیراز»  می رسیدند.